• Zapraszamy na studia! Dowiedz się więcej! Aplikuj!
  • Studiuj w wyjątkowym mieście Toruniu, studiuj na UMK, studiuj w naszej Katedrze!
  • Zobacz co robią studenci KEiAK UMK! Zobacz jak możesz rozwijać swoje zainteresowania!
  • Zobacz jak różnorodna jest nasza aktywność, jak długą i interesującą mamy historię.
  • Zobacz kto prowadzi zajęcia na studiach w KEiAK UMK.
  • Zobacz co czeka Cię po studiach, zobacz co robią nasi absolwenci.
  • Zobacz nasze zdjęcia, wybierz się z nami w antropologiczną podróż.
  • 18th Conference of the International Association for Ladakh Studies (IALS) Bedlewo.
  • Zapraszamy na studia! Dowiedz się więcej! Aplikuj!

Rasa – kultura – naród. Górale Podhalańscy w świetle badań antropologicznych Institut für Deutsche Ostarbeit

Kategoria: Wykłady gościnne Opublikowano: poniedziałek, 20, marzec 2017

Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej UMK i Polski Instytut Antropologii zapraszają na wykład:

Dr Stanisława Trebunia-Staszel
Rasa – kultura – naród. Górale Podhalańscy w świetle badań antropologicznych Institut für Deutsche Ostarbeit

27 marca 2017 r., godz. 16:45
Toruń, ul. Władysława Bojarskiego 1, Collegium Humanisticum, Sala Rady Wydziału Nauk Historycznych C.0.39.

Wykładowi towarzyszyć będzie komentarz dr hab. Anna Nadolskiej-Styczyńskiej.

Wykład odbywa się w ramach Kolokwiów Antropologicznych, projektu realizowanego przez Polski Instytut Antropologii we współpracy z Katedrą Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu 

W 1940 roku w Krakowie decyzją niemieckich władz okupacyjnych powołano do życia Institut für Deutsche Ostarbeit (IDO) - nazistowską placówkę badawczą działającą w czasie wojny na terenie Generalnego Gubernatorstwa (GG). W ramach IDO funkcjonowało jedenaście sekcji, w tym Sektion Rassen- und Volkstumsforschung (RSV), której pracownicy w wybranych miejscowościach GG prowadzili intensywne badania etnograficzne i antropologiczne, gromadząc dane na potrzeby nazistowskich planów stworzenia „nowego ładu” etnicznego w Europie Wschodniej. Grupą od której rozpoczęto systematyczne badania byli górale podhalańscy. To właśnie na Podhalu w miejscowości Szaflary badacze SRV zrealizowali w pełni założony plan całościowego „opisu” populacji. Dla Szaflar zachowała się bogata dokumentacja z pomiarów  antropometrycznych, badań medycznych, etnograficznych i socjologicznych, w tym obszerny zbiór fotografii. 
W swym wystąpieniu chciałabym przedstawić i scharakteryzować podhalańską część zbioru SRV głównie w kontekście nazistowskich planów etnicznych wobec mieszkańców Podhala. W prezentowanych rozważaniach skoncentruję się wokół następujących kwestii: Jak definiowano cele polityczne i naukowe badań prowadzonych wśród górali podhalańskich? Co było przedmiotem szczególnego zainteresowania etnologów SRV? Jaki obraz góralszczyzny wyłania się z materiałów zgromadzonych przez niemieckich badaczy i na ile koresponduje on z lansowaną przez hitlerowskie władze okupacyjne koncepcją „narodu góralskiego”. Obraz góralszczyzny w badaniach SRV to tylko jedno z wielu zagadnień, jakie uwzględnione  zostały w realizowanych w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ projektach badawczych dotyczących działalności IDO. Wstępne wyniki wspomnianych prac omówione zostały w publikacji pt. Antropologia i etnologia w czasie wojny. Działalność Sektion Rassen- und Volkstumsforschung Institut für Deutsche Ostarbeit, Krakau 1940-1944, która ukazała się  w 2015 roku pod redakcją Małgorzaty Maj. 
Warto podkreślić, że śledząc zaangażowanie etnologów i antropologów w działalność SRV, dotykamy wciąż aktualnych spraw, które nurtują naszą dyscyplinę, by wymienić chociażby kwestię politycznego uwikłania badań czy też problem instrumentalizacji badanych przez etnologów grup i społeczności.

Stanisława Trebunia-Staszel – etnolog, adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ; zajmuje się etnografią Polski i kulturą ludową Karpat; interesują ją zwłaszcza współczesne procesy odnawiania i tworzenia wspólnot lokalnych i regionalnych; od kilku lat przedmiotem jej zainteresowań jest antropologia i etnologia w III Rzeszy; obecnie realizuje projekt badawczy nt: Górale podhalańscy w nazistowskich koncepcjach narodowościowych i etnopolityce w świetle dokumentów Institut fϋr Deutsche Ostarbeit; wydała trzy książki: Śladami podhalańskiej mody (2007, 2010), Strój górali podhalańskich (2011) i Z Nowego Targu do Kieżmarku. Stroje ludowe polsko-słowackiego pogranicza (współautor Jan Olejnik, 2012).

plakat wykładu
ulotka wykładu 

 

Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej UMK, ul. Władysława Bojarskiego 1, 87-100 Toruń, e-mail: etnowww@umk.pl. Opiekun serwisu: Rafał Kleśta-Nawrocki.